Ўғлим вояга етиб, келин олгунимизча жуда ошиқдим. Аёлимнинг оила қурганимиздан беш йил ўтгачгина туғиб берган ўғил фарзандим – Умиджоним ортидан уч нафар қиз фарзандларим дунёга келдилар. Бунга мен ҳеч қаршилик кўрсатмадим. Нега қиз туғасан, дея турмуш ўртоғимнинг асабига тегмадим.
Худо менга ўнта қизни раво кўрганида ҳам мен бир нарса дейишга ожиз эдим. Чунки беш йиллик фарзандсизлик доғи мени адои тамом қилганди. Кўринмаган шифокоримиз, бормаган табибимиз қолмади, ҳисоб. Ҳаммаси томонидан айтиладиган: соппа-соғсиз, буёғи, энди Оллоҳдан, деган жавобларга кўникиб қолдик.
Руҳабза билан севишиб турмуш қурганимиздан кейин уни ташлаб кетишга кўзим қиймасди. Ота-онамнинг сўзларини ҳам инобатга олмадим. Ўзимиз соғлом бўлсак, ҳақиқатдан ҳам, эндиги умидимиз, фақат Оллоҳдан эди. Аёлим мени ажрашиб кетишимиз учун роса ундади:
– Сиз мени, дея ўзингизни қийнаманг. Ана, қўшнилар айтишаяпти-ку, Азиза опанинг қизи туғмай ажрашган экан, собиқ куёв боласи ҳам бошқасидан фарзандли бўлибди, қизи ҳам. Балки сиз ҳам синаб кўрарсиз. Зора, болали бўлиб, бахтли ҳаёт кечирсангиз. Сизнинг қийналганингизни кўриб, менинг ҳам тоқатим тоқ бўлиб кетаяпти. Кейин ойим ҳам…
– Нима, ойим ҳам? Ташлаб кетсам, ойим: уйланма, деган пайтидаёқ сени ташлаб кетардим. Ё бошқаси билан яшагинг келиб қолдими? Ихтиёр ўзингда — кетаман, десанг, кет. Мен бошқаси билан ўз ҳаётимни тасаввур эта олмайман. Сени севаман-ку, тентак. Биз учун бир синов бўлса, унга чидамасдан иккимиз икки йўлга кетишимиз шартми? Ҳали олдинда қанча умримиз бор, билмаймиз. Сенсиз қолган умрим менга маънисиз, тушун, Руҳабза, – дедим унга қараб.
Аёлим шу сўзларимдан кейин юзига қўлларини босиб, мендан ўлса ҳам айрилгиси келмаслигини, кўча-кўйнинг гапи уни бепичоқ сўйиб юбораётганлигини айтиб, ўксиб-ўксиб йиғлади. Орадан бироз вақт ўтиб, Руҳабза боши айланаётганлигидан шикоят қилди. Келинойим писанда қилиб:
– Ҳа, хон қизининг қўли ишга тегса, қўли қаваради, кунга чиқса, боши оғрийди-да. Ҳечқиси йўқ, ўтиб кетади. Шифокорлар қанча марта соғлом, дея ташхис қўйишганди-ку. Ё текширув қоғозларини таниш-билиш қилиб, сотиб олганмидинглар? – деди.
Косага қанча сув қуйсангиз ҳам, меъёрига етгунича жим туради. Ундан ортиқ бир томчи сув унинг тошишига сабаб бўлади. Жаҳлни жиловламасдан, унга қараб ўшқирдим:
– Акамга ичим ачишаяпти. Сиздай хотин билан шунча йилдан бери чидаб келаётганига тан бермай, иложим йўқ. Овсинингиз ҳам соғ бўлса, касалман, дея ётиб олаётгани йўқ-ку. Бир оғиз ширин сўзингизни аяб келаяпсиз? Руҳабза сизга нима ёмонлик қилди, айтинг-чи?
– Акангиз мен билан туғиб қўйган ойдай қизларим, полвондай ўғилларим учун яшаяпти. Сиз туғмайдиган кесак билан ҳам яшаяпсиз. Худога шукур, акангизнинг ортида туёғи бор. Сизда нима бор? – деди-да, деразасини қарсиллатиб ёпди.
Яна бир нарсаларни айтиб, уришмоқчи бўлгандим, Руҳабзанинг ялинишига қарши боролмадим.
– Илтимос, Сарвар ака, ўзингизни босинг, келинойим тўғри айтаяпти. Уришманг, акам хафа бўлади. Келинойимдан кечирим сўранг, – деди Руҳабза йиғламсираб.
Икки ўт орасида жизғинак бўлдим. Шифохонага боргунча аёлимнинг иситмаси кўтарилиб, алаҳлай бошлади. Бояги кўнгилсизликни ўйлашга ҳам фурсат тополмай қолдим. Нуқул хотиним ўлиб қоладигандай, юрагим сиқиларди. Машинанинг орқа ўриндиғида инграётган Руҳабзани йўқотиб қўйишдан қаттиқ қўрқардим. Шифокорларнинг текшириб, ташхис қўйишларига ҳам сабр қилмай, тинимсиз саволлар бериб, бошини қотириб ташладим, шекилли:
– Сиз ташқарига чиқиб туринг, бизга халақит бераяпсиз. Аёлингиз қийналаётганини кўраяпсиз-ку, наҳотки раҳмингиз келмаса. Боринг-боринг, тезроқ беморга қарашимиз керак, – дея эшикни беркитиб қўйишди.
Орадан қанча вақт ўтганини билмайман, қоғоз кўтарган ҳамшираларнинг оёғи тинчиб, энди шифокорлар югургилаб қолишди. Ичкарига мўралайвериб, ҳафсалам пир бўлди. Барибир, Руҳабзамнинг олдига қўйишмади. Кеч тушиб, алламаҳал бўлганида шифокорлар мендан суюнчи сўраб чиқдилар.
Эркак киши аҳён-аҳёнда, холи жойда ўкраб-ўкраб йиғлаб, хуморидан чиққиси келади. Мен уни ҳеч кимдан яширмай, шу ернинг ўзидаёқ бажардим. Кўзларимга ёмғирдай қуйилиб келаётган қувончли кўз ёшларимни ҳеч кимдан яширмадим. Деворга суянганимча, ичимдаги дод-фарёдни, беш йиллик таъна-маломатларни, юрагимга яшириб келган яхши-ёмон кунларимнинг орзу-армонларини шу кўз ёшлари билан ювиб ташлайдигандай эдим…
Хуллас, аёлим ҳомиладор бўлиб, менга бирин-кетин тўрт нафар фарзандни ато этди. Ўғлим Умиджоннинг тўйини қилиб, уйимга келин келганида, худди шифохонадаги ҳолат яна қайтарилди. Қувончли онларим неваралар кўрганимда ҳам давом этди.
Тақдирнинг аччиқ қисматига дош бериш қўлимдан келди. Руҳабза билан биргаликда сабр билан Оллоҳдан сўраган илтижоларимиз бесамар кетмади. Роббим бизни қаторидан кам қилмай, фарзандлар ато этди.
Одамзоднинг кўнгли нега бунчалар нозик бўларкан? Келиним янги келинлик чоғида менга тик қарашга уялиб юргандир, дея ўйлардим. Кўчада ўзим тенги келин туширганларнинг келинлари: “Дада, овқатга киринг, сизга қараб турибмиз” – десалар ҳавасим келади. Менинг келиним икки болали бўлса ҳам ўғлимга: дадангиз, аёлимга: эрингиз, дея мурожаат этади. Ўзимга эса, бирор марта: “Дада” – деганини эшитмабман. Ҳаётда шунақаси ҳам бўлар экан. Сен бировнинг боласини болам, дея бағрингга боссанг ҳам, у сени ота ўрнида кўрмаса.
Фарзандларим тенги қиздан ўпкалашим ноўриндир, лекин ҳамманинг ҳам ўз орзу-ҳаваслари мавжуд. Менинг биттагина келиним бор, ахир, ўнта эмас. Икки сўзимнинг бирида: қизим, дея чақираман. Ўз отасидан менинг нима камлик ерим бор-ки, мени: “Дада” – дея чақириш унга малол келса. “Дада” – дея чақирганининг ўзи мен учун қувонч эканлигини келиним қачон тушуниб етаркин, билмадим…
Қайнотанинг дилидаги
армонларини
оққа кўчирувчи:
Гулбаҳром АБАТОВА.