Қишлоқликман (қайси қишлоқдан эканлигимни сир тутаман). Мактабда кўп йиллардан бери фаррош бўлиб ишлайман. Битта-ю битта ўғлим бор, ҳали ёш. Турмуш ўртоғим оламдан ўтган. Шу боис, ота-онамнинг қўлида яшадим.
Яқиндагина қариндош-уруғ, дўст- ёронлар ёрдамида уй тиклаган эдик. Кутилмаган бахтсиз ҳодиса туфайли янгигина кулбам кулга айланди. Камбағални туянинг устида ит қопади, деганлари шу бўлса керак.
Тақдирнинг менга юборган аёвсиз синовидан бошимни қайси деворга уришни, кимдан ёрдам сўраб боришни ҳам билмай қолдим.
Юқорида таъкидлаганимдек, мактабда фаррошман. Биласиз, билим масканида фаолият юритаётган ҳар қандай ишчи газета журналларга обуна бўлади. Ўзим ҳам матбуотга қаттиқ қизиқаман, айниқса ўзбекча нашрлар менинг жон-у дилим. Жумладан, “Жануб жарчилари” ҳафтаномасини жамоамиздаги барча севиб ўқийди. Унда кўпгина инсонлар ўзларининг қувонч-у ғамларини бўлишиб, маслаҳат сўрашади ёки кимдир насиҳатга муҳтож кимсага акс-садо йўллайди. Бугун мен ҳам шундай муштарийлар қаторида ўз дардларимни оқ қоғозга туширмоқдаман.
Болалигимиздан ота-онамиз бизларни ҳалол ишлашга, ўзгалар ҳаққига хиёнат қилмасликка, камтарин бўлишга ундадилар, ана шу руҳда тарбияладилар. Улардан ҳаётимнинг сўнгги лаҳзаларигача миннатдор бўлиб яшайман. Бошлари омон бўлсин, илоҳим!
Ўзим севган йигит билан бир ёстиққа бош қўйдик, орада анча йиллар бахтли яшадик. Муҳаббатимиз меваси саналмиш паҳлавондек ўғил фарзанд дунёга келтирдим-у қувончим узоққа чўзилмай, турмуш ўртоғимдан айрилдим. Бу ҳам тақдирнинг менинг бардошлилигимни синаш учун берган синовидир. Бундан, асло нолимайман.
Ўғлим билан ота-онамникида анча йил яшаб, укам оилали бўлгач, бўлак жойланишни маъқул кўрдим. Бир томондан бундай ечим қабул қилишга-да қўрқасан, киши. Боиси, қишлоғимизда оғзи билан юрадиганлар кўп. Ишлари йўқликданми ё ғийбат қилиш уларнинг асл одатими, билмадим, хуллас, ким биландир қўшиб, ким биландир ажратиб, яна ким биландир кўнгилдош қилиб қўйишади. Охиратдаги савол-жавобдан қўрқмаганликларига ҳайронман.
Шукурки, мода кетидан қувмаганман, соддаман. Ростимни айтсам, гап-сўзлардан чўчиб, рўмолимниям ечмаганман. Сарпомда қилинган кўйлакларни бирин-кетин кийиб юрибман (бундан 10 йил аввалги кийимлар). Ойлигимни ўғлимнинг келажаги ва янги уйга кўчсак керакли анжомлар оламиз, дея тўплаганман. Фақатгина, ота-онам ва ёлғизгина фарзандимнинг туғилган кунларига совға улашмасам, бошқа ортиқча сарф-харажатим йўқ ҳисоб.
Ўтган йили ҳамма қариндошлар йиғилишиб, бизга ўз ёрдамларини беришларини, иморат бошлаб қўйишимизни маслаҳат беришди. Раҳматли куёвимнинг дўстлари ўғлим учун оз-оздан пул ташлашди, қолганига хизмат қилишларини айтишди. Жамоамиз ҳам қараб турмади, атаганларини беришди.
Шундайлигича бироз пул тўпланиб, уй учун ер сотиб олинди-ю унга фундамент қуйилиб, ғиштлар терила бошлади. Айни пайтда шодланган ҳолатимни сизларга етказиб беролмасам керак. Келажак режалар пухта тузилиб, ўғлимни ҳар хил курсларга бериб, билимли, ақлли, тартибли йигит қилиб ўстираман, чет элларда ўқитаман, дея дилимга тугдим. Энди, фақат ва фақат ўғлимнинг келажаги учун кўпроқ ишлашим керак, дея ният қилдим.
Уч ойлар чамасида томлари ёпилиб улгурган уйимизга кичкинагина йиғин қилиб, кўчиб ўтдик. Ўзини катта йигит, дея ҳисоблаган ўғлим ўртоқларини чақириб, чой беришимни илтимос қилди, балки у ҳам ўз уйи билан мақтангиси келгандир. Кўнглини қолдиргим келмади. У истаганчалик дастурхон тузаб, дўстларини чақирдик.
Овқатдан сўнг ҳаммалари ўғлимнинг хонасини кўришга киришди. Шинамгина хонага бир киши учун қўйилган кароват, дарс тайёрлаш учун стол-стул, кийим-кечаклар илиш учун махсус шкаф… (бундай шароит қишлоғимизда ҳамма болаларда ҳам учрайвермайди-да). Уларда ўғлимга нисбатан ҳавас уйғотди. Бироқ ўғлимга отасисиз буларнинг ҳаммаси татирмиди?!
Ундан ўтиб, ўғлимнинг машқ хонасига киришди. Шифтга тортилган турник, қўл кучини оширувчи, бир жойда югурувчи восита (буларнинг ҳаммасини ўғлимга тоғаси совға қилганди) меҳмонларимизнинг эътиборини янада жалб қилиб, ҳар куни келиб ўйнаб туришларига ундади. Бундан ўғлим ҳам хурсанд. У ёлғиз ўсганлиги боис, уйга кимдир келаман, деса — хурсанд бўлиб кетадиган одати бор.
Мана шундай қилиб, янги уйда ўзимиз мустақил яшай бошладик. Кечки овқатдан кейин ўғлим ўз хонасига чиқиб кетади, мен эса, ўз хонамда ётаман. Сабр таги сариқ олтин, дея шуни айтишса керак. Бир пайтлари отамникида укаларим, синглим, ўғлим мен ҳаммамиз бир хонада тиқилиб ётардик. Тунлари эркаклардан уят бўлмасин, дея икки-уч марталаб туриб, устимни ёпиб қўярдим, қачонки, укаларим келиб ётишмагунича ухламасдим (ухлаганда қандай ҳолатда ётганингни билмай қолишинг, табиий).
Вақти келиб, ўз бошпанамга, ўз кулбамга эга бўлдим. “Етказганингга, кўрсатганингга шукур!”. Беш вақт ўқиладиган намозимда ҳар доим шу сўзларни такрорлардим. Бироқ буларни менга Худо кўп кўрди, чоғи…
“Етдим, деганда йиқилдим”. Бу гапнинг қанчалик топиб айтилганлигини ўз ҳаётий тажрибамда англаб етдим. Яқин қариндошимизники ўғил тўй қилиб, бизларни чақиришган эди. Ўғлимнинг болаликдаги орзуси “ўғил тўй” қилиш. У тоғаларининг елкасида ўтириб олиб, қистир-қистир пул олганни, тўйиб-тўйиб ўйнаганни яхши кўрарди.
Ўша қариндошимиз Беҳрузимни ҳам: ялла қилдирамиз, вақтлироқ олиб келинг, шу ерда ётиб қоласизлар, дейишганди. Бунинг учун ўғлим билан бозор айланиб, миллий чопон, янги кийим харид қилдик. Ўғил тўй эгаларига сарполар, яна тўйга керакли унча-мунча нарсаларни олиб, тўй хонадонига шошилдик.
Роппа-роса уч кун ўша ёқда хизматда бўлиб, тўйларни омонликда ўтказиб олдик. Кечга томон, негадир, кўнглим ғаш бўлаверди, қандайдир куч мени уйим томонга тортарди. Лекин ўғлим яна бир кун шу ерда бўлишимизни илтимос қилди.
“Эртага Комронлар Тошкентга кетишади-ку, улар билан, энди қачон кўришаман. Маза қилиб ўйнаб олай, ойи, илтимос. Атиги бир кун шу ерда қолайлик, йўқ деманг. Илти-и-и-и-имо-о-о-ос”.
Унинг маъюс тортиб турган кўзларидан ёш оқизгим келмади, кўнглини чўктиришни хоҳламадим, рози бўлдим. Балки ўшанда қайсарланиб, уйга қайтганимда вазият бошқача бўлармиди?!
Тунги соат 3 лар чамаси. Телефонимга келиб тушган қўнғироқдан чўчиб уйғондим. Трубкани кўтарар эканман қўшнимнинг: “Наргиза, қаердасиз? Уйингизга ўт кетди. Тезроқ етиб келинг, ҳамма нарсангиз ёниб кетаяпти” – деган гапини эшитдим. Баданимни муздек тер қоплаб, кўзларим олди қоронғилашиб кетди.
Зудлик билан укамга қўнғироқ қилдим-да, совуқ янгиликдан хабардор қилдим. Улар келиб, мени олишиб, уйимизга боргунимизча кулбам кулга айланиб бўлган экан.
Тийинни тийинга улаб, не-не азоблар билан барпо этилган “кошона”нинг кўз олдингда нобуд бўлгани алам қилар экан одамга. Ўз-ўзимга иззам келиб, додлаб юбордим. Кейин зўрға дардимни ичимга ютдим, оғир хўрсиниб, ҳушимдан кетдим. Лекин ўт нимадан ва қаердан, қандай қилиб чиқди — бу ёғи бизга қоронғи. Ҳеч ким аниқлай олмади.
Мана, шундай қилиб, ўғлимиз иккимиз яна кўчада қолдик. Дадамларникига борсам бўларди, балки. Бироқ уйдаги келинга ўзимни-да, ўғлимни-да ёмон отлиқ қилгим йўқ. Ҳозир қайси келинга ёқарди биздек ғариблар.
Эндиликда ижарада туриб, кун кўраяпмиз. Топганим ўғлимнинг уст-боши, озиқ-овқат, кийинишимизга базўр етаяпти. Баъзан ота-онам ҳам ёрдам беришаяпти. Бу юришда менинг уй тиклашим гумон. Қишни ўйлаб: “Бу ёғи қандай бўларкин” – дея ухламай чиқаман тунлари. Еб- ичишга аранг етказган пулимизга уй тиклай олармикинмиз?
Шу боис, бугун қўлимга қалам олиб, кўнглимдагиларни қораладим. Қариган ота-онамга қўлларим ишга яроқли чоғида юк бўлгим йўқ. Уларнинг қарилик даврлари менинг биримни икки қилиш илинжида ўтиб кетмасин, дея қайғураман. Укаларимнинг эса, кредитлари бор. Қариндошларимиз яқиндагина ёрдам қўлларини чўзишган, яна кўмак сўрашга дил ожиз…
Исмимни сир тутишни жоиз,
дея топдим.