Келин бўлиб тушган дастлабки пайтларимда қайнсинглим баджаҳл, эркатой, эринчоқ, ғийбаткаш бўлиб, бирон марта қайнона-қайнотам учун ширин овқат тайёрлаб, уй ишларини қойилмақом бажармаган экан. Балоғат ёшига етиб, ўзга хонадонга узатилиш арафасида турган бўлса-да феъли ёш болалардек эди. Унга байрам ва зиёфатларда иштирок этишни қўйиб берсангиз бўлгани, ана шунигина қойиллатарди.
Эрим билан уч йил учрашиб юриб, турмуш қурганлигим сабабли, қайнсинглимнинг кўп феъл-атворидан хабардор эдим. Қизлик пайтимда у менга: “Синглим жуда эркатой. Дадам уни чегарасиз талтайтириб юборган. Тарбиялай десам, дарров унинг ёнини олади. Сен ҳозирдан унинг инжиқликларига ўзингни руҳан тайёрлайвер. Эртага келин бўлганингда дам у қилиғини, дам бу қилиғини менга дастурхон қилавермаслик учун. Ҳамма ишларга ўзингни тайёрла. Агар онамнинг қўлидан ишларини олиб, хизматини қилсанг, сени бошимда кўтариб юраман” – дерди. Балки у шу гаплари билан мени-да тарбиялагандир.
Хуллас, келин бўлиб тушганимдан бошлаб, ҳамма ишларни ўз зиммамга олдим. Эрталаб туриб, ҳовлиларни супуриб, сигир соғиб, чой тайёрлайман. Уйларни йиғиштириб, нон ёпишга ҳаракат қила бошлаганимда қайнсинглим уйқудан уйғонарди. Бу – унга одатий ҳол экан. Дастурхон бошида ёлғиз ўзи нонушта қилиб, кейин телефон билан овора бўларди.
Мен бу вақтда тушлик овқатларни бериб, яна қайнонам буюрган ишларни бажаришга киришиб кетардим. Борган сари, қайнонам мен билан маслаҳатлашиб, иш тутадиган бўлди, қайнсинглимга гапиргани билан фойдаси йўқ. Унинг икки кўзи телефонда, қўллари эса, алланималар ёзиш билан банд бўларди. Қулоқларида наушник, минг жойдан куйиниб гапирма, барибир, бефойда.
Кейинчалик қайнсинглим: “Мени бўлаклаяпсизлар, суҳбатга қўшмайдиган бўлдинглар” – дея шикоят қилиб, хонасига аразлаб кириб кетиш одатини чиқарди. Гап гапириб уқтириб бўлмаслигини билган қайнонам унинг ортидан эргашмади. Мен ҳам: “Ажаб бўлибди” – дея қўл қовуштирсам бўларди. Лекин… уни ўз синглимдек қабул қилганимгами ич-ичимдан виждонан қийналардим. Гўёки мен келиб, она бола муносабатларига низо тушгандек.
Бир куни чой устида қайнонамга қизи билан гаплашиб кўришни, уни чиройли тарбияга чорлашни айтиб қолдим. Ҳар ҳолда, эрта-индин кетадиган одам, у ҳам мен сингари қайнона-қайнота хизматида бўлади. Қолаверса, эркатой. Аслида-ку, унинг шу ҳолга тушишига ота-онаси сабаб. Шундай экан, энди хатоликларини тўғрилашсин, дедим ўз-ўзимга.
Гапларимга беэътибор бўлмаган қайнонам қайнотам билан бамаслаҳат равишда қизлари билан маъноли, мазмунли тушунтириш ишларини олиб боришди. Натижа – ижобий!
Энди қайнсинглим мендан баъзи нарсаларни ўргангиси келиб, ишларимга ўралашиб юрадиган бўлди. Бу ҳол биз учун қувончли кечди, лекин ўзига билдирмасликка ҳаракат қилдик. Бир куни нон ёпмоқчи бўлиб, халатимни кийиб, тайёргарлик кўраётган эдим. Шу пайт қайнсинглим: “Ойижон, мен ёпақолай” – деди. Қайнонам ҳайратомуз: “Вой, Ҳило! Сен ҳали латтани танимайсан-у қандай қилиб нон ёпмоқчисан? Ундан кўра, келинойингдан кўриб, йўл-йўриқни ўрган, кейинги сафар ёпарсан, жоним болам” – деди мулойимлик билан.
Қайнсинглим мен қилган ҳар бир хатти-ҳаракатни қунт билан кузатар, орада ўзи ҳам такрорлаб кўриш учун мендан рухсат сўрарди. Бу ҳол, деярли бир йил бардавом бўлди-ю қайнсинглим жуда ораста, ишчан, қўл-оёғи чаққон, мустақил ҳаётга тайёр бўлиб улгурди.
Бир йил ўтмай, мен ўз фазилатларим, чиройли хислатларим билан қайнюртларимга овоза бўлиб кетдим. Сабаби: эртами-кечми, келган меҳмонни очиқ чеҳра билан кутиб олиб, етти қават кўрпача солиб, иссиқ чой беришни канда қилмадим. Ширин пишириқлар тайёрлаб, чиройли нонлар ёпишни, шунингдек, қайнсинглимга ўргатишни кундаликдаги режамга киритганман. Ҳозирда уч нафар ўғлим бор, қайнсинглимда эса, бир нафар қиз. Қайнона-қайнотамнинг овунчоқларига айланган болаларимнинг кундан кунга қилиқлари чиқаяпти. Шу кунларда тўртинчи фарзандни кутаяпмиз.
Халқимизда: “Қовун қовунга қараб, ранг олади” – деган гап бор. Мен қайнсинглимга ўрнак бўла олдим. Агар унга эргашиб, мен ҳам талтайиб ётганимда, қайнона-қайнотамга, қайнюртимга ёқмасдим. Кейин ўша шикоятчи келинлар қаторидан жой эгаллардим.
Айтмоқчиман-ки: ҳар бир келин ўз вазифасини, ўрнини билиб, иш юритса (ширинсўз, ишбилармон, очиқкўнгил бўлса), у ҳар қандай тўсиқларни енгиб ўта олади.
Албатта ҳар бир инсон ўз масъулиятини ҳис қилиб, вазифасини тўлиқ бажара олганида эди, эндиликда, бахтли оилалар сони кўпаярмиди. Сиз нима дердингиз, азиз газетхон?!
ФАРЗОНА.