– Уйимизга интернет тармоғи уланган. Ҳар куни кечки овқатдан кейин, қизим интернет орқали дўстлари билан гаплашади. Ўзим ҳам шу хонада дарс тайёрлаганим боис, беихтиёр, компьютерга кўзим тушиб қолади.
Агент, деганларига унчалик тушунмайман-у, лекин унинг салбий томонлари ҳақида кўп эшитганман. Айниқса шартли равишда бирон маълумот изласак “Google”дан фойдаланишга тўғри келади. Ана шунда, беҳаё қизларнинг аллақандай кўринишда экранда пайдо бўлишлари энсамни қотиради. Биз пайтларда бундай нарсаларни кўриш у ёқда турсин, эшитишга ҳам уялардик. Ҳозирги ёшлар эса, аксинча, бемалол кўриб ўтираверишади. Баъзан ўзимиз фарзандларимизнинг кўзларини очиб бермаяпмизми, дея чуқур ўйга толаман.
Бугун сизларга хат йўллашимдан бирдан-бир мақсад, мен ва менга ўхшаган оналарга ўз маслаҳатларингизни берсангизлар. Бир томондан техника ривожланган бўлса, бир томондна булар фарзандлар тарбиясига зарар етказмай қолмайди. Айтинг-чи, бу борада фарзандларимизга қандай тарбия берайлик? Интернет тармоғини бутунлай узиб ташлайликми ёки… Фикрларингизни кутиб қоламан?!
Таҳририятимизга келиб тушган мазкур савол билан муштарийларимизга мурожаат қилдик. Улар қуйидагича фикр-мулоҳазалар билдиришди:
Сирожиддин УСМОНОВ, Жанубий Қозоғистон вилоят касалхонасининг невропатолог шифокори:
– Момоларимиз айтганларидай, ҳар нарсанинг икки қирраси бор. Жумладан, интернетнинг ҳам. Қандайдир беҳаё кўринишда экран юзида пайдо бўладиган қизлар эътиборингни тортмай қолмайди. Буни салбий сабаб, дея билсак, хоҳлаган маълумотингни, хоҳлаган ҳажмда топа олишинг ижобий сабабдир.
Шундай экан, уни зарарли, дея четга суриш тўғри эмас. Аммо керагидан ортиқ телефондан фойдаланиш ҳам яхши натижа бермайди. Масалан, касалхонамизда даволанаётган аксарият ёшлар асаб хасталиги бўйича, яъни телефондан кўп фойдаланиш оқибатида ётишибди.
Шундай экан, ота-оналарга шифокор сифатида айтар маслаҳатим, болага ножўя телефон ёки интернет тармоқларини тортиб беришни бас қилинглар!
Баҳром СУЛТОНОВ, 23-сонли касб-ҳунар коллежининг ёшлар қўмитаси раиси:
– Интернет тармоқлари яхшигина ривожлангани барчага маълум. Айниқса электрон ҳокимият сайти орқали кўпгина ишларни амалга оширса бўлади. Жумладан, ер, мулк ҳужжатларини халққа хизмат қилиш марказига бориб, навбат кутиб турмасдан уйда бамайлихотир битирасиз. Солиқ тўлаш, ЗАГСдан ўтишга ариза беришни ҳам интернет орқали амалга оширса бўлади.
Бу борада ота-оналарга айтар маслаҳатим, интернет билан биргаликда Касперский антивирусини ўрнатишсин. Унда ота-оналар назорати дастурномаси бор. Қарабсиз-ки, сизни ваҳимага солаётган муаммо ўз жавобини топади.
Баҳром ЯСИМОВ, Сариағаш шаҳридаги Улуғбек номли мактабнинг информатика фани ўқитувчиси:
– Шахсан ўзим интернет, деганларига қаршиман. Фарзанд тарбияси жуда нозик масала. Кичик хатоликка йўл қўйдингми, тамом, бир умр лаънатларга кўмилиб яшайсан.
Интернет ривожланган давр, дея ўзимизни оқлаймиз. Аслида-чи, қанчадан-қанча улуғ олимлар интернетсиз буюк инсонлар бўла олганлар-ку?! Фарзанд тарбияси ота-она билангина чекланиб қолмайди, балки мактаб билан ҳам узвий боғлиқликда бўлади.
Шундай экан, ўқитувчилар ишларини қоғоз юзида эмас, аксинча, тажриба асосида кўрсатганлари маъқул. Ота-оналар билан ишлаш, ўқувчиларга турли мавзуларда тарбиявий соатлар ўтиш, ҳақиқатан, иш юзида аксини топганда эди, ҳозирда бу муаммога ўрин қолмасди.
Мана, масалан, тараққий этган чет эл давлатлари ҳаётига бир назар солинг. Бугунда, улар интернет ва телефон каби технологиялардан воз кечиб, деярли ҳамма кутубхоналарга эътибор қаратишганининг гувоҳи бўласиз. Негаки, компьютер ва телефон билан чекланган инсонда китоб ёки газета ўқишга иштиёқ қолмас экан. Бундан келиб чиқади-ки, инсоннинг фикрлаш доираси торайиб, сўзлаш, мулоқот қилиш муносабати камайиб борар экан.
Шу боис, интернет, менимча, фарзанд тарбиясида у даражада муҳим аҳамият касб этмайди.
Ҳусан САДИРОВ, Қарноқ қишлоғи ўзбек этномаданият жамоат бирлашмасининг раиси:
– Биргина ингичка уланган сим билан талайгина ишларни битириб, мўмайгина даромад топса бўлади. Бу ҳам бўлса, интернет тармоғидир. Бола тарбиясида, фақат интернетни айбдор санаганлар адашишади. Болани шундай тарбия қилинг-ки, токи у ёқимсиз кўринишдаги сурат ва видеолавҳалардан воз кечсин.
Сиз уйдан узиб ташлаган интернет тармоғидаги кўринишларни қўлдаги кичик матоҳ (телефон)да ҳам томоша қилса бўлади. Болани интернетдан чеклаб, унинг илм соҳасидаги изланишини, қизиқувчанлигини йўқотиб қўйишингиз мумкин!
* * *
Мана, азизлар! Юқоридаги фикрлардан шуни хулоса қилиб айта оламиз-ки, ИНТЕРНЕТ фарзанд тарбиясида ҳам салбий, ҳам ижобий роль ўйнайди. Асосийси, уни қандай ҳал қилиш сизнинг зиммангизда.
Султоной НОРОВА тайёрлади.