Қозоғистон Республикасининг Парламент Мажлиси ҚРнинг «Қозоғистон Республикасининг ижтимоий таъминот масалаларига доир бўлган айрим қонунчилик ҳужжатларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида»ги қонунини маъқуллади.
ҚР меҳнат ҳамда аҳолини ижтимоий муҳофаза этиш вазири Тамара Дуйсенованинг мазкур муносабат юзасидан билдириши-ча, тақдим этилаётган қонун лойиҳаси ҚР президентининг мазкур масалага дахлдор тегишли топшириқларини ижро этиш ҳамда амалга ошириш доирасида таёрлангандир. Айна мана шу қонунчилик ҳужжатида пенсия қонунчилигига қатор ўзгаришлар ва янгиликлар киритиш назарда тутилган.
«Давлатимиз раҳбарининг яқиндаги йўлловига мувофиқ равишда уқтирилиши-ча, пенсиялар миқдори уч марта кўпайтирилади. Биринчи босқичда, яъни 2017 йилнинг 1 январидан бошлаб, биргаликдаги (солидар) пенсиялар миқдори 9 фоиз, базавий пенсиялар миқдори эса, 7 фоиз оширилди.
Иккинчи босқичда, яъни 2017 йилнинг 1 июлидан эътиборан, биргаликдаги (солидар) пенсиялар миқдори ҳамда базавий пенсиялар миқдори ҳам нисбатан кўпроқ оширилади, яъни биргаликдаги (солидар) пенсиялар миқдори 11 фоиз, базавий пенсиялар миқдори эса, 13 фоиз кўпайтирилади.
Натижада, умуман 2016 йилдагига нисбатан солиштириб қараганда, 2017 йилнинг 1 июлида пенсиялар миқдори 20 фоиз оширилиши таъминланади. Мана шу даврга бориб, энг кам пенсия миқдори 40 минг 950 тенгега тўғри келади. Бундай ўзгариш мамлакатимизда мавжуд ҳамма пенсионерларга, яъни икки миллион нафардан ортиқ юртдошларимизга тегишлидир» – дея маълумот берди меҳнат ҳамда аҳолини ижтимоий муҳофаза этиш вазири Тамара Дуйсенова Парламент Мажлисининг умумий йиғилишида.
Меҳнат ҳамда аҳолини ижтимоий муҳофаза этиш вазирининг тағин таъкидлашига кўра, 2017 йилнинг 1 июлидан бошлаб, ёш бўйича пенсия тайинлаш учун қабул қилинадиган даромад миқдориям шу пайтгача бўлган 41 ойлик ҳисоб кўрсаткичи (ОҲК-МРП)дан 46 ойлик ҳисоб кўрсаткичи (ОҲК-МРП)гача кўпайтирилиши кўзда тутилади. Бу 2017 йилнинг биринчи ярмида тайинланган пенсия миқдорлари билан, 2017 йилнинг иккинчи ярмида тайинланадиган пенсия миқдорларини 11 фоиз ошириш ҳисобга олинган ҳолда таққослаш учун тавсия этилади.
«Пенсияларни оширишнинг учинчи босқичи 2018 йилнинг 1 июлидан эътиборан амалга оширилади. Мазкур босқич базавий пенсияни тайинлаш методикасининг ўзгартирилиши билан алоқадордир. Бугунги кунда базавий пенсиялар пенсия ёшига етган шахсларнинг ҳаммаси учун бир хил ҳажмда тайинланади. Янгидан киритиладиган ўзгаришга биноан эса, бу пенсия тизимида иштирок этиш стажига боғлиқ бўлади, шунингдек, бунга 1998 йилгача бўлган меҳнат стажига ва 1998 йилдан кейинги жамғариладиган пенсия тизимига пенсия ажратмалари даврига боғлиқ равишда пенсия тайинланади» – деди сўзида давом этиб, Тамара Дуйсенова.
Унинг уқтиришига кўра, базавий пенсиялар пенсия ёшига етган барча шахсларнинг 1998 йилгача бўлган меҳнат стажидан келиб чиққан ҳолатда, қайтадан ҳисоблаб чиқилади, яъни бундай вазиятда меҳнат стажи тўғрисидаги янги ва қўшимча ҳужжатлар талаб қилинмайди. Шунингдек, пенсия тизимида иштирок этиш стажига жамғариладиган пенсия тизимида қатнашиш давриям қўшиб ҳисобланади. Айни вазиятда бунинг учун қандайдир қўшимча маълумотномалар ҳам талаб этилмайди. Негаки, ушбу маълумотлар меҳнат ресурсларини ривожлантириш ягона ҳисоб-ахборот марказида мавжуддир.
«Кун кечириш имкониятининг минимумини аниқлаш методикасидаги ўзгартиришлар ва жорий йилдаги 20 фоизлик пенсия оширилишлари ҳисобга олиниб, тегишли қонун лойиҳасида базавий пенсия миқдорининг энг кам ҳажмини амалдаги 50 фоиздан 54 фоизга кўтариш тавсия этилмоқда. Шундай қилинганида 2018 йилнинг 1 июлидан эътиборан, базавий пенсия миқдори, қачонки, фуқаронинг меҳнат стажи ҳамда пенсия ажратмалари даври ўн йилдан ошмаган тақдирда, кун кечириш имконияти минимумининг 54 фоизини ташкил қилади. Бу кўрсаткич 20 йил бўлса, кун кечириш имконияти минимумининг 74 фоизини, айни кўрсаткич 33 йилдан ортиқ бўлган тақдирда эса, кун кечириш имконияти минимумининг 100 фоизини ташкил этади» – деди ҚР меҳнат ҳамда аҳолини ижтимоий муҳофаза этиш вазири Тамара Дуйсенова.
ҚР меҳнат ҳамда аҳолини ижтимоий муҳофаза этиш вазири тағин таъкидлади-ки, гарчи кимлар-ки, катта меҳнат стажига ҳамда жамғариладиган пенсия тизимига пенсия ажратмаларининг кўп даврига эга бўлсалар, ўшандай фуқаролар катта миқдордаги пенсияларни оладилар. Шунинг учун ҳам, 2018 йилнинг 1 июлидан бошлаб, икки миллион нафарлик пенсионерларнинг 45 фоиз қисми кун кечириш имконияти минимумининг 74 фоизидан ортиқ, 45 фоиз қисми эса, кун кечириш имконияти минимумининг 100 фоизи миқдоридаги пенсияларни олишга муваффақ бўладилар. Бу – ҳозирги базавий пенсияга нисбатан икки баравар кўп миқдорга тўғри келади, демакдир.
«Яна бир муҳим жиҳат: мазкур қонун лойиҳасида болали оилаларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш бўйича ҳам қатор тадбирларни амалга ошириш назарда тутилган. Биринчи навбатда, фарзанд туғилган вақтда бериладиган бир марталик нафақани 20 фоиз кўпайтириш мўлжалланаётир. Шундан келиб чиққан ҳолда ҳисоблайдиган бўлсак, ўшанда биринчи, иккинчи ва учинчи фарзандлар туғилганлиги учун тўланадиган бир марталик нафақа 31 ойлик ҳисоб кўрсаткичи (ОҲК-МРП)дан 38 ойлик ҳисоб кўрсаткичи (ОҲК-МРП)га етади. Тўртинчи фарзанд туғилганлиги учун тўланадиган нафақа эса, 52 ойлик ҳисоб кўрсаткичи (ОҲК-МРП)дан 63 ойлик ҳисоб кўрсаткичи (ОҲК-МРП)гача кўтарилади.
Агар мамлакатимиз бўйича ҳар йили 400 минг нафар атрофида болалар туғилаётганлигини эътиборга олсак, шунда, 300 мингдан ортиқ оила оширилган нафақа олиш имкониятига эга бўлади» – деди Тамара Дуйсенова.
Шунингдек, унинг айтишига қараганда, вазирлик ногирон болаларнинг ота-оналарига нафақалар тўлашни яхшилаш борасидаги чора-тадбирларни кўриш йўллариниям изламоқда.
* * *
Умуман олганда, юқорида тилга олганимиз қонун лойиҳасини ҳаётга татбиқ этиш учун 2017 йилда республика бюджетидан қўшимча равишда 81,6 миллиард тенге ажратиш белгиланганлигини уқтирди ҚР меҳнат ҳамда аҳолини ижтимоий муҳофаза этиш вазири Тамара Дуйсенова.